Şişmanlığın Nedenleri I

obeziteGenetik
Son zamanlarda yapılan geniş çalışmalar, obezitenin genetik faktörlerden etkilendiğini göstermektedir. Farklı genlerin oluşturduğu yatkınlık ile birlikte çevresel faktörlerin de etkisiyle kompleks bir hastalık olan obezite ortaya çıkmaktadır.

Çocukluk yaş grubundaki obezitede ebeveyn-çocuk ilişkisi yapılan çeşitli araştırmalarla ortaya konulmuştur. Her iki ebeveyn obez ise, çocuğun obez olma olasılığı %80, sadece biri obez ise %40–50, her ikisi de obez değilse %7–9 oranında bulunmuştur.

İkizlerde yapılan çalışmalar da obezitede genetik eğilim fikrini desteklemektedir. Tek yumurta ikizlerden biri obez ise diğerinin obez olma olasılığı, ayrı yumurta ikizlere göre daha fazladır. Tek yumurta ikizlerde Vücut Kitle İndeksi neredeyse benzer olup, bu durum ağırlık kontrolünde genetiğin rolünü gösterir.
Evlat edinilen çocukların yağ dağılımının ve Vücut Kitle İndekslerinin kendi ana-babalarına benzediği de gösterilmiştir. Bu gözlemlerden yola çıkılarak yapılan araştırmalarda vücut ağırlığını biyolojik olarak kontrol eden moleküler komponentleri belirleyen bazı genler bulunmuştur (ob geni, db geni, fat geni, tub geni, agouti geni).

Yaş

Obezite her yaşta görülmektedir, ancak obezitenin gelişiminde özellikle önemli olan üç dönem vardır. Bunlar; birinci yılın ikinci 6 aylık dönemi, 5–7 yaş ve ergenliktir. Araştırma verileri, Vücut Kitle İndeksinin yaşamın ilk yılında arttığını, daha sonraki yıllarda azaldığını göstermektedir. Bir çocuğun hayatında ilk yılın ikinci yarısında meydana gelen obezite ilerdeki dönemlerde obezite riski açısından önemlidir. Beş yaşından itibaren Vücut Kitle İndeks tekrar artmakta ve buna yağlanmanın tekrarlandığı dönem denmektedir. Bu dönem ergenlik ve yetişkinlikteki şişmanlamada etkilidir.
Ergenlik, kalıcı yağlanmanın oluştuğu son kritik dönemdir. Bu dönemde kızlarda yağ dokusu artarken erkeklerde azalır. Bununla birlikte yağ dokusu kızlarda kalçada yoğunlaşırken, erkeklerde santral yerleşim gösterir. Ergenlik dönemindeki kızlarda şişmanlığın getirdiği sağlık sorunları erkek çocuklara göre daha yüksek oranlarda görülmüştür. şişman kız ve erkek ergenlerin erişkin dönemdeki hastalanma oranının, obez olmayan ergenlerden daha yüksek olduğu gösterilmiştir.

Obez bebeklerin, normal ağırlıktaki bebeklere göre 5 yaşında obez olma olasılığı 2.5 kat fazladır. Bebeklik döneminde başlayan obezitenin yaşla birlikte kendiliğinden düzelmesi mümkün olmasına karşın, çocukluk ve ergenlik dönemde başlayan obezitenin erişkin dönemde de devam etme riski yüksektir.

Cinsiyet

Obezite her iki cinste de görülmekle birlikte kadınlarda görülme sıklığı daha yüksektir. Ancak bu durum ülkelere göre farklılık göstermektedir. Örneğin İngiltere, ABD, İspanya ve Finlandiya’da kız çocuklarında obezite daha sık iken, İtalya ve Avusturya’da erkek çocuklarında oran daha yüksektir.
Yetişkinlerdeki obezitenin kadınlarda daha yüksek oranda görülmesinin nedeni olarak, gebelikte kazanılan ağırlığın emziklilik döneminde verilememesi, birbirini izleyen gebelikler ve menapoz döneminde hormon dengesinin bozulması gibi etkenler sayılabilir.
Kız ergenlerde obezitenin başlama ve devam etme riski erkek ergenlere göre daha fazladır. Obezite kızlarda ergenliğin erken başlaması ve erken adet görme ile birlikte görülür

Yorum Yaz