Cilt Lekeleri Neden Olur

Cilt lekelerinin oluşma nedeni deriye renk veren maddelerde oluşan bir bozukluktur. Deriye rengini veren madde yine vücut tarafından üretilmektedir. Renk verici üretiminin az ya da çok oluşması deri renginde değişikliklere neden olmaktadır. Biz bu değişiklikleri leke olarak adlandırmaktayız.

Cilt lekelerinin en önemli oluşumsebepleri güneş ışığı, hormonsal farklılaşmalar, ilaç kullanımı, sistemik hastalıklar ve kalıtımdır. Tüm lekeler güneş lekeleri, benler, yaşlılık ve hamilelik lekeleri olarak dört ana gruba ayrılır. Bu ana gruplardaki lekelerin tamamı vücuda renk veren maddelerin eşit olmayan dağılımı yüzünden olur.


Vücudun ürettiği maddelerle cilde renk verme olayına pigmentasyon denir. Pigmentasyon fazla olursa buna hiperpigmentasyon denilirken, az olmasına ise hipopigmentasyon denir. Hipopigmentasyon yani az pigment üretimi olmasında vücutta açık renkli lekeler oluşur. Vucudun az pigment üretmesi gibi belirli bir bölgede pigment sayısının azalmasına da hipopigmentasyon denir ve yanık yaraları gibi yerlerde renk açılmalarının sorumlusu bölgesel pigment sayısının düşmesidir.

Pigment sayısının düşmesi yani hipopigmentasyon başlıca iki soruna neden olmaktadır. Albinizm denen ve yirmibinde bi görülen durumda koyu renk veren pigmentler üretilmemesi sonucu deri, saçlar vb. beyaza yakın açık ve soluk bir renktedir. Koyu renk pigmentler aynı zamanda güneşin ultraviyole ışınlarından da koruma sağladığından albinizmi olan ve albino olarak adlandırılan bu insanlar (hayvanlarda da görülmektedir.) güneşe karşı çok hassastır. Güneş ışığı altında az bir zaman kalma ile yanıklar oluşabilmektedir. Yüksek koruma faktörlü güneş koruyucuları gibi önlemler almaları gerekmektedir.

Pigment azlığının neden olduğu bir diğer sorun ise vitiligodur. Vitiligo hastalığında pigmentler kendilerini üreten hücrelerin ölümü ya da görevini yapmaması sonucu yamaya benzer açık renkli lekeler oluşması sözkonusudur. Güüneşe karşı çok hassas olan bu lekeler daha çok esmer ve koyu renkli insanlarda belirgin olur. Sık görülen bir sorundur. Vitiligoya neden olan işlev yitimi ya da hücre ölümü nedeni tam oalrak bilinmediği gibi tam bir tedavisi de olmamakta ve tıbbi girişimler hastalığı hafifletmeye yönelik yapılmaktadır. Vitiligo hastaları da albinolar gibi güneşten korunmalıdır.

Vücudun fazla renk veren pigment üretmesine ise hiperpigmentasyon dendiğini söylemiştik. Vücuda renk veren maddelerden olan melanin cildin en üst tabakasında bulunan melanosit denilen hücreler tarafından üretilir. Göz, saç ve deri rengini belirler. Melanin üretimi arttıkça bunların dağılımı dengesini koruyamaz. Üretimin artmasını tetikleyen durumlar güneş ışığı, ilaç kullanımı vb.dir. Çürükler, doğum lekeleri, hamilelik ve yaşlılık lekeleri hiperpigmentasyon ile oluşan lekelerdir. Lekelerin ebat ve renk tonlarındaki değişiklikler deri kanserinin belirteci olabilmektedir.

Hiperpigmentaston yani yüksek pigment üretimi sonucu oluşan başlıca lekeler şöyledir.

Gebelik maskesi : Hamile kadınlar ve hormon takviyesi yapılanlarda östrojen ve progesteronun varlığı güneş ışığı ile birleşerek pigment üretimini arttırır. Gebelik lekeleri doğumdan 6-7 ay sonra ya da hormon tedavisinin bırakılması ile normale dönmektedir. Normale dönmeyen lekeler için lazer, asit ve kimyasal peeling tedavileri olmakla birlikte bu tedaviler gebelere uygulanmamalıdır. Güneşten korunmalı ve koruma ürünleri kullanımını ihmal etmemelidir.

Güneş ve Yaşlılık Lekeleri: Eller, yüz gibi güneşle çok temas eden vücut bölgelerinde zamanla ortaya çıkan kahverengi lekelerdir. Yaşın ilerlemesi ile vücut ürettiği pigmentin dağılımını daha az kontrol etmeye başlar. Deri de UV ışınlarından korunmayı zamanla aksatmaya başlar ve lekeler belirginleşir. Yaşlılık lekelerinin oluşmaması için gençlik yıllarından itibarek korunmak gerekmektedir. Güneş ışınlarının faydaları kadar zararları da bulunmaktadır. Bu nedenle 6-10. aylar arası güneşin dünyaya dik geldiği saatler olan 11-17 arası saatler en çok dikkat isteyen dönemlerdir. Dik gelen güneş ışınları pigmentasyonu uyararak aşırı salgılanmayı arttıran maddelerin üretilmesine neden olur.

Doğum lekeleri: Doğumu izleyen ilk haftalara karşı ortaya çıkan lekeler her on yenidoğandan birinde görülür. Sağlığı bozucu bir durum oluşturmayan ve sebebi de olmayan bu lekeler genellikle erken doğumlarda sıktır.

Yorum Yaz